polski angielski niemiecki
środa, 25 kwietnia 2018 r. Imieniny: Jarosława, Marka, Wiki
Opis bitwy pod Ossą z 10 lipca 1863 roku
W związku z odbytymi 3 lutego br.  uroczystościami 155-lecia wybuchu powstania styczniowego, przedstawiamy Państwu krótki opis bitwy pod Ossą.
Opis bitwy pod Ossą z 10 lipca 1863 roku
 
Na podstawie:
  1. J.P. Dekowski, Powstanie Styczniowe 1863 – 1864 w Tomaszowie Mazowieckim i sąsiednich powiatach. Tomaszów mazowiecki 1938.
  2. Z dziejów powstania styczniowego w Piotrkowskiem. Praca zbiorowa. Piotrków Trybunalski 1991.
  3. Wspomnienia mieszkańców Ossy Marianny Dziurzyńskiej z d. Senderowicz i Franciszki Jakubczyk. Rękopis w posiadaniu M. Kmieciaka.
     
W nocy z 9/10 lipca do dworu w Ossie dotarł zasadniczy oddział powstańczy mjr. Ludwika Żychlińskiego, gdzie rozłożył obóz. Siły powstańcze składały się z 300 strzelców, w tym żuawów, 600 kosynierów dowodzonych przez Pisaneckiego i około 200 ludzi jeszcze nie uzbrojonych. Po wystawieniu posterunków Żychliński ćwiczył żołnierzy i omawiał taktykę z nowymi oficerami.
 
Późnym popołudniem w lesie od strony Kamiennej Woli i Odrzywołu pojawił się silny patrol kozacki. W ślad za nim w lesie rozwijała się kolumna wojsk rosyjskich złożona z dwóch i pół roty piechoty oraz sotni kozaków. Dowodził nimi mjr Szukalski.
 
Atak kozaków przejęli żuawi, a Żychliński miał czas na rozmieszczenie swoich sił. Po lewej stronie od zabudowań dworskich na łanach zbóż ukrył kosynierów. Po prawej stronie rozmieścił strzelców. Nakazał żuawom wycofanie się do zabudowań dworskich, aby wyciągnąć z lasu siły rosyjskie. Gdy Rosjanie zaatakowali pełnią swoich sił, uderzyli na nich z boków kosynierzy i strzelcy. Zażarta walka trwała 2–3 godziny, gdy przed zmrokiem na pole walki przybył pułk powstańczy Władysława Grabowskiego,  złożony z trzech plutonów jazdy i półplutonu strzelców. Kontratak sił powstańczych z prawej strony dowodzony przez Grabowskiego i Brzostowskiego, a z lewej strony przez kosynierów Pisaneckiego złamał szyki rosyjskie. Rosjanie bezwładnie wycofali się w stronę Odrzywołu i Nowego Miasta pozostawiając wielu zabitych i rannych. Do niewoli dostało się kilkunastu Rosjan w tym dwaj oficerowie. Z kolei do niewoli rosyjskiej dostał się dowódca kosynierów Pisanecki, który w ferworze walki zapędził się aż w środek sił nieprzyjacielskich, gdzie ranny został wzięty do niewoli i uprowadzony z pola walki. Zmarł  z ran po kilkunastu godzinach.
 
Z powodu ciemności Żychlińskiemu trudno było ocenić ogrom strat rosyjskich jak i własnych. Stąd zaniżone dane w pierwszych meldunkach. Nad ranem Żychliński opuścił Ossę powierzając dziedzicowi Jagminowi i pracownikom dworu pochowanie zabitych i zajęcie się rannymi.
 
Sam dotarł do Inowłodza, gdzie wzmocniony posiłkami udał się w kierunku Tomaszowa Mazowieckiego. Pod Lubochnią, zachęcony powodzeniem w bitwie pod Ossą, wydał otwartą bitwę garnizonowi rosyjskiemu z Tomaszowa. Po początkowych sukcesach, na pole walki dotarły  posiłki rosyjskie z artylerią, której ogień przerzedził szyki powstańcze. Pułk Żychlińskiego stracił ponad 110 zabitych i wycofał się w okoliczne lasy. Po tej bitwie Żychliński już nie stoczył żadnej większej bitwy. Rosjanie zajęli Ossę dopiero po kilku dniach. Kozacy spalili dwór. Po upadku powstania skonfiskowali majątek Jagmina w Ossie oraz nakazali miejscowej ludności rozbiórkę pozostałych zabudowań dworskich. Mieszkańcy nie dopuścili, mino gróźb rosyjskich do rozebrania kaplicy podworskiej, która zachowała się do dzisiaj. Samego Jagmina skazano na zesłanie na Syberię.
 
Powstańcy polegli w bitwie, a także zmarli z odniesionych ran w liczbie około 70 osób, zostali pochowani w mogile w Ossie. Groby powstańców rannych w bitwie i zmarłych z ran znajdują się w Drzewicy, Królówce k. Stanisławowa,  Bielinach i okolicznych lasach.
 
Marian Kmieciak                            
06-02-2018
Lista komentarzy
Brak komentarzy
Dodaj komentarz
Tylko zalogowani użytkownicy mogą dodawać komentarze. Zaloguj się na stronie głównej aby dodać komentarz.
Szukaj w artykułach
Kwiecień 2018
Pn Wt Śr Cz Pt So N
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30

Valid XHTML 1.1 Walidacja WCAG2-AA Walidacja WCAG2-AA